Nocznickiego 8, 81-454 Gdynia 501-79-45-80 office@gulla.pl

umowy

Rebus sic stantibus jako remedium na Koronowirusa

 

W tym trudnym czasie, jakim jest niewątpliwe pandemia spowodowania koronowirusem, koniecznie jest znalezienie antidotum….. Nie mamy tutaj na myśli wynalezienie lekarstwa na samą chorobę… nie jesteśmy w stanie jako prawnicy tego uczynić… możemy jednak znaleźć tzw. antidotum na konsekwencje jakie niesie za sobą pandemia.


            Jednym z nich jest niewątpliwie Rebus sic stantibus. Zastanawiasz się czym on jest? Jak może Ci pomóc w tych trudnych chwilach pandemii? Odpowiedź jest prosta i jest to niewątpliwie remedium na koronowirusa panującego w Twoim przedsiębiorstwie.


            Klauzula rebus sic stantibus tj. klauzula nadzwyczajnej zmiany stosunków stanowi, że strona umowy może domagać się jej zmiany, jeżeli nastąpi nadzwyczajna zmiana stosunków – mamy w tym przypadku do czynienia z sytuacjami wyjątkowymi – tak jak w przypadku koronowirusa tj. stanu epidemii panującej w całym świecie.


            Przepis wysławiający wskazaną powyżej klauzulę brzmi -> jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.


            Celem omawianej instytucji jest ochrona umowy przed zdarzeniami, których strony nie brały pod uwagę przy kształtowaniu jej treści.

Stosowanie klauzuli rebus sic stantibus jest uzależnione od spełnienia czterech przesłanek, mianowicie:
      I.         źródłem powstania zobowiązania musi być umowa;
    II.         zmiana stosunków pomiędzy stronami kontraktu ma charakter nadzwyczajny;
  III.    zmiana ta niesie ze sobą nadmierną trudność w spełnieniu świadczenia lub grozi jednej ze stron rażącą stratą, czego strony – zawierając umowę – nie przewidywały;
  IV. zachodzi związek przyczynowy między zmianą stosunków mających charakter nadzwyczajny a niemożliwością lub nadmierną trudnością w spełnieniu świadczenia.
         

Kluczowymi zagadnieniami omawianej instytucji jest interpretacja przesłanek określonych w
pkt. II i III.

Nadzwyczajna zmiany stosunków, dotyczy stosunków społecznych i gospodarczych, które mają
charakter powszechny. Nie jest uzasadnione zastosowanie klauzuli rebus sic stantibus w przypadku zmiany okoliczności dotyczących wyłącznie stron konkretnego stosunku wynikającego z indywidualnej umowy. W szczególności pogorszenie sytuacji ekonomicznej lub nadzwyczajna zmiana sytuacji życiowej jednej ze stron umowy niemające swojej przyczyny w nadzwyczajnej zmianie stosunków społecznych w ogólności nie mogą stanowić podstawy jej zastosowania.


Zmiana stosunków musi mieć przy tym charakter wyjątkowy, niespotykany w normalnym toku spraw. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, nadzwyczajną  okolicznością o charakterze powszechnym, jest niewątpliwie stan klęski żywiołowej, stan wyjątkowo, panująca w świecie epidemia.  Świadczy to o tym,
że w przypadku panującej w świecie pandemii koronowirusa, przesłanka ta została spełniona.


Nadmierna trudność świadczenia lub zagrożenie rażącą stratą jest następstwem nadzwyczajnej zmiany stosunków. Występuje wtedy, gdy spełnienie świadczenia jest w ogóle możliwe, gdyż w przeciwnym razie wejdą w grę przepisy dotyczące niemożliwości świadczenia. Trudności mogą być natury praktycznej, np. brak
niezbędnych składników, urządzeń lub maszyn z uwagi na zaprzestanie ich produkcji, brak środków na opłacenie pracowników lub brak pracowników z powodu panującej choroby. Nie chodzi tu o aspekt majątkowy, ponieważ ten związany jest z pojęciem rażącej straty. 

Jeżeli strony nie przewidywały nadzwyczajnej zmiany stosunków, to nie obejmowały swoją świadomością także następstw tej zmiany – tak jak strony, zawierając umowę nie zdawały sobie sprawy, że w otaczający
strony umowy świat opanuje pandemia. Do zastosowania tej instytucji, wystarczające jest jednak, ale zarazem konieczne, aby strony nie brały pod uwagę wpływu wspomnianej zmiany na ich zobowiązanie. Ponadto niezbędne jest wykazanie, że strony w chwili zawarcia umowy nie przewidywały ustawowo określonych następstw nadzwyczajnej zmiany stosunków.


Zaprezentowane powyżej rozważania, w sposób prosty i wyraźny wskazują, że panująca w świecie
pandemia koronowirusa, stanowi nadzwyczajne okoliczności, uzasadniające zastosowanie klauzuli rebus sic stantibus, w przypadku gdy niemożliwe jest wykonanie ciążącego na Tobie zobowiązania umownego.
Rebus sic stantibus jest niewątpliwie remedium na panujący w Twoim przedsiębiorstwie koronowirus! 

W przypadku gdy masz jakiekolwiek problemy z wykonaniem zobowiązania umownego, nie bój się skorzystać z ww. „antidotum”.